Referensi
Tabel Referensi Tajwid
Semua tabel yang kamu butuhkan dalam satu halaman. Simpan, bookmark, atau cetak. Kamu akan sering kembali ke sini saat sedang praktik.
Makharijul Huruf
Dari mana setiap huruf dikeluarkan. → Bab 12
| Makhraj Utama | Makhraj Rinci | Huruf |
|---|---|---|
| Al-Jauf (rongga) | Rongga mulut & tenggorokan | ا و ي (saat mad) |
| Al-Halq (tenggorokan) | Tenggorokan dalam | ء هـ |
| Tenggorokan tengah | ع ح | |
| Tenggorokan atas | غ خ | |
| Al-Lisan (lidah) | Pangkal lidah belakang | ق |
| Pangkal lidah maju sedikit | ك | |
| Tengah lidah | ج ش ي | |
| Sisi lidah | ض | |
| Sisi ujung lidah | ل | |
| Ujung lidah (bergetar) | ر | |
| Ujung lidah ke pangkal gigi | ط د ت | |
| Ujung lidah ke langit-langit | ن | |
| Ujung lidah ke tepi gigi atas | ظ ذ ث | |
| Ujung lidah ke celah gigi | ص س ز | |
| Asy-Syafatain (bibir) | Dua bibir menutup | ب م |
| Dua bibir membundar | و | |
| Gigi atas + bibir bawah dalam | ف | |
| Al-Khaisyum (hidung) | Rongga hidung | Ghunnah (م ن bertasydid) |
Sifatul Huruf
Karakter setiap huruf yang mempengaruhi cara baca. → Bab 13
Sifat Berpasangan (ada lawannya)
| Sifat | Lawan | Huruf | Pengaruh Praktis |
|---|---|---|---|
| Jahr | Hams | 19 huruf (semua selain huruf hams) | Pita suara bergetar |
| Hams | Jahr | ف ح ث هـ ش خ ص س ك ت | Hembusan nafas, pita tidak bergetar |
| Syiddah | Rakhawah | ء ج د ق ط ب ك ت | Suara tertahan lalu meledak |
| Rakhawah | Syiddah | Semua selain syiddah & tawassuth | Suara mengalir bebas |
| Tawassuth | (tengah) | ل ن ع م ر | Antara tertahan dan mengalir |
| Isti'la | Istifal | خ ص ض غ ط ق ظ | Lidah naik → huruf tebal (tafkhim) |
| Istifal | Isti'la | Semua selain 7 huruf isti'la | Lidah turun → huruf tipis (tarqiq) |
| Ithbaq | Infitah | ص ض ط ظ | Lidah menempel langit-langit → bunyi "bulat" |
Sifat Tanpa Lawan (karakter khusus)
Shafir
Suara mendesis seperti siulan
Qalqalah
Memantul saat sukun
Lin
Dasar Mad Lin
Inhiraf
Condong dari titik satu ke titik lain
Takrir
Satu getaran halus (tidak berlebihan)
Tafasysyi
Suara menyebar luas di mulut
Istithalah
Suara memanjang di sisi lidah
Ghunnah
Dengung 2 harakat dari hidung
| Hukum | Pemicu | Cara Baca | Dengung? |
|---|---|---|---|
| Idzhar Halqi | Nun sukun/tanwin + ء هـ ع ح غ خ | Jelas | ❌ |
| Idgham Bighunnah | Nun sukun/tanwin + ي ن م و | Lebur, huruf berikut bertasydid | ✅ 2 harakat |
| Idgham Bilaghunnah | Nun sukun/tanwin + ل ر | Lebur, tanpa dengung | ❌ |
| Iqlab | Nun sukun/tanwin + ب | Nun berubah jadi mim samar | ✅ 2 harakat |
| Ikhfa Haqiqi | Nun sukun/tanwin + 15 huruf sisanya | Samar antara idzhar & idgham | ✅ 2 harakat |
| ─ Mim Sukun ─ | |||
| Ikhfa Syafawi | Mim sukun + ب | Samar di bibir | ✅ 2 harakat |
| Idgham Mimi | Mim sukun + م | Lebur sempurna | ✅ 2 harakat |
| Idzhar Syafawi | Mim sukun + 26 huruf lainnya | Jelas | ❌ |
| ─ Lam Ta'rif ─ | |||
| Idzhar Qamariyyah | ال + 14 huruf qamar (ء بـ غ...) | Lam dibaca jelas | — |
| Idgham Syamsiyyah | ال + 14 huruf syams (ت ث د...) | Lam lebur | — |
Semua Mad & Ukurannya
Dari Mad Asli sampai Mad Farq. → Bab 18
| Nama Mad | Pemicu | Panjang | Contoh |
|---|---|---|---|
| Mad Asli / Thabi'i | Huruf mad tanpa pemicu khusus | 2 ﻩ | قَالَ |
| ─ Mad Far'i ─ | |||
| Wajib Muttashil | Mad + hamzah dalam 1 kata | 4–5 ﻩ | جَاءَ |
| Jaiz Munfashil | Mad di ujung kata, hamzah di kata berikut | 2–5 ﻩ | إِنَّا أَعْطَيْنَا |
| Lazim Mutsaqqal Kilmi | Mad + tasydid dalam 1 kata | 6 ﻩ | الضَّالِّينَ |
| Lazim Mukhaffaf Kilmi | Mad + sukun dalam 1 kata | 6 ﻩ | 2 tempat di Quran |
| Lazim Harfi Mutsaqqal | Huruf muqaththa'ah (nama huruf panjang + tasydid) | 6 ﻩ | الم ، المر |
| Lazim Harfi Mukhaffaf | Huruf muqaththa'ah (nama huruf 1 suku kata) | 2 ﻩ | طـ ، هـ ، يـ |
| Aridh Lissukun | Mad asli + waqaf | 2/4/6 ﻩ | نَسْتَعِينُ (waqaf) |
| Mad Lin | و/ي sukun setelah fathah + waqaf | 2/4/6 ﻩ | خَوْفٌ ، بَيْتٌ (waqaf) |
| Mad Badal | Hamzah diganti huruf mad | 2 ﻩ | آمَنُوا |
| Mad Shilah Qashirah | Ha dhamir tanpa hamzah sesudah | 2 ﻩ | إِنَّهُ هُوَ |
| Mad Shilah Thawilah | Ha dhamir + hamzah sesudah | 4–5 ﻩ | لَهُ أَسْلَمَ |
| Mad Tamkin | Ya bertasydid + ya sukun | 2 ﻩ | النَّبِيِّينَ |
| Mad Iwadh | Tanwin fathah saat waqaf | 2 ﻩ | رَحِيمًا → رَحِيمَا |
| Mad Farq | Membedakan istifham | 6 ﻩ | ءَاللَّهُ |
Tanda Waqaf dalam Mushaf
Simbol-simbol di mushaf dan artinya. → Bab 19
Waqaf Lazim
Harus berhenti di sini
La Waqaf
Jangan berhenti — ada keterikatan makna
Waqaf Jaiz
Boleh berhenti, boleh lanjut
Waqaf Mujawwaz
Lebih baik lanjut, tapi boleh berhenti
Waqaf Murakhkhas
Boleh berhenti karena ayat panjang
Qila Alayhil Waqf
Sebagian ulama: lebih baik berhenti
Al-Washl Awla
Sebagian ulama: lebih baik lanjut
Waqaf Mua'naqah
Dua titik berpasangan — berhenti di salah satu, tidak keduanya
Saktah
Berhenti sejenak tanpa nafas — 4 tempat khusus
Waqaf Kafi
Cukup berhenti di sini — makna sudah lengkap
Waqaf Hasan
Boleh berhenti, tapi makna terkait dengan berikutnya
Hukum Ra (ر)
Semua kondisi tafkhim dan tarqiq pada Ra. → Bab 16
| Kondisi | Hukum | Contoh |
|---|---|---|
| Ra berharakat fathah | Tafkhim ⬛ | رَبِّ |
| Ra berharakat dhammah | Tafkhim ⬛ | رُسُلٌ |
| Ra sukun, sebelumnya fathah | Tafkhim ⬛ | مَرْيَمَ |
| Ra sukun, sebelumnya dhammah | Tafkhim ⬛ | الْقُرْآنُ |
| Ra sukun, dalam kata yang ada isti'la setelahnya | Tafkhim ⬛ | مِرْصَادٌ |
| Ra berharakat kasrah | Tarqiq ◻️ | رِجَالٌ |
| Ra sukun, sebelumnya kasrah asli | Tarqiq ◻️ | فِرْعَوْنَ |
| Ra sukun, sebelumnya ya sukun | Tarqiq ◻️ | خَيْرٌ |
| Ra waqaf, sebelumnya kasrah asli | Tarqiq ◻️ | سِحْرٌ (waqaf) |
| Ra sukun setelah kasrah aridh | Tafkhim ⬛ (prioritas) | اِرْجِعُوا |
Hukum Lam (ل)
Semua jenis Lam dan kondisinya. → Bab 17
| Jenis Lam | Kondisi | Hukum | Contoh |
|---|---|---|---|
| Lam Ta'rif (ال) | + 14 huruf qamar | Idzhar (jelas) | الْقَمَرُ |
| Lam Ta'rif (ال) | + 14 huruf syams | Idgham (lebur) | الشَّمْسُ |
| Lam Lafaz Allah | Sebelumnya fathah/dhammah | Tafkhim (tebal) | قَالَ اللَّهُ |
| Lam Lafaz Allah | Sebelumnya kasrah | Tarqiq (tipis) | بِاللَّهِ |
| Lam Muqaththa'ah | Di awal surah (الم، الر) | Dibaca nama huruf | الم — alif lam mim |
| Lam sukun + Ra | Lam sukun bertemu ra | Idgham (lebur ke ra) | بَلْ رَفَعَهُ |
| Lam sukun + Lam | Lam sukun bertemu lam | Idgham (1 lam bertasydid) | بَلْ لَا |
| Lam Fi'il / Isim lainnya | Dalam kata kerja/benda | Dibaca jelas (idzhar) | قُلْ |
Referensi Lainnya
"Bacaanku ini udah bener belum ya?"
Teori tajwid itu bisa dihafal. Praktiknya? Belum tentu. Belajar dari tabel memang bagus, tapi tanpa ada yang menyimak, kamu akan selalu kepikiran apakah panjang-pendek dan dengungnya sudah pas.
Berhenti menebak-nebak bacaanmu sendiri.
Ambil Sesi Private Trial (45 Menit) bersama mentor terkurasi lulusan Universitas Al-Azhar Mesir. Bukan nonton video—ini 100% live 1-on-1. Mentor akan membedah kelancaranmu, mengoreksi makhraj yang meleset, dan memberikan rencana belajar personal.